"Verilerimiz herkesin bilgisayarında dağınık halde, merkezî bir yere toplayalım" cümlesi, kurumsal müşterilerimizden en sık duyduğumuz cümlelerden biri. Bu noktada iki yol ayrımı çıkıyor: NAS mı, sunucu mu?
İkisi sıklıkla birbirinin yerine kullanılıyor ama farklı işler için tasarlanmışlar. Yanlış tercih, parayı boşa harcamaktan öte, iki yıl sonra tüm altyapıyı baştan kurmak anlamına geliyor.
NAS tam olarak nedir
NAS (Network Attached Storage), ağa bağlanan bir depolama kutusudur. İçinde birkaç disk yuvası, basit bir işlemci ve dosya paylaşımı için tasarlanmış bir işletim sistemi bulunur.
Yapabildikleri:
- Dosyaları merkezî olarak saklamak ve kullanıcılara klasör bazında yetki vermek
- Diskleri RAID yapısıyla eşleyip bir disk arızasında veri kaybını önlemek
- Otomatik yedekleme görevlerini zamanlamak
- Dışarıdan güvenli erişim sağlamak
- Kamera kaydı, basit web servisleri gibi hafif işler çalıştırmak
Yapamadıkları da net: ağır uygulama sunmak. Bir ERP veritabanını, çok kullanıcılı bir muhasebe programını ya da sanal makineleri NAS üzerinde çalıştırmaya kalkarsanız, sistem çalışır ama yavaşlar. Kullanıcı sayısı arttıkça bu yavaşlık şikâyete dönüşür.
Sunucu ne yapar
Sunucu, üzerinde uygulama çalıştırmak için tasarlanmış bir bilgisayardır. Güçlü işlemci, bol bellek, hata düzelten (ECC) bellek, yedekli güç kaynağı ve 7/24 çalışmaya uygun bileşenler taşır.
Sunucu gerektiren tipik durumlar:
- Veritabanı çalıştırmak. ERP, muhasebe, üretim takip yazılımları veritabanı ister ve veritabanı işlemci ile belleğe açtır.
- Etki alanı (domain) yönetimi. Kullanıcıların tek şifreyle tüm sistemlere girmesi, merkezî yetkilendirme, grup politikaları.
- Sanallaştırma. Tek fiziksel makine üzerinde birden çok sanal sunucu çalıştırmak.
- Terminal / uzak masaüstü. Kullanıcıların uygulamayı kendi bilgisayarında değil, sunucu üzerinde çalıştırması.
Karar tablosu
Pratikte şu soruları sorun:
- Sadece dosya mı paylaşacaksınız? NAS yeterli.
- Bir veritabanı uygulaması çalışacak mı? Sunucu gerekir.
- Kaç eşzamanlı kullanıcı var? 10 kullanıcıya kadar dosya paylaşımı NAS ile rahat döner. Üzerine çıkıldığında ve dosyalar büyüdüğünde sunucu düşünülmeli.
- Etki alanı yapısı kuracak mısınız? Sunucu gerekir.
- Bütçe ne kadar dar? NAS belirgin şekilde ucuzdur, ama ihtiyacı karşılamıyorsa ucuz değil, boşa harcanmış paradır.
En sık yapılan hata: NAS'ı yedek sanmak
Bu, sahada en çok karşılaştığımız yanlış anlama. RAID yedekleme değildir.
RAID, bir disk bozulduğunda sistemin çalışmaya devam etmesini sağlar. Donanım arızasına karşı korur. Ama şunlara karşı korumaz:
- Kullanıcının yanlışlıkla sildiği dosya — RAID onu anında tüm disklerden siler
- Fidye yazılımı (ransomware) — şifrelenen dosyalar tüm disklerde şifrelenir
- Yangın, su baskını, hırsızlık — cihaz tekse hepsi gider
- Cihazın kendi arızası — anakart bozulursa diskler sağlam olsa da erişemezsiniz
Doğru yaklaşım 3-2-1 kuralıdır: verinin 3 kopyası, 2 farklı ortamda, 1 tanesi fiziksel olarak başka bir yerde. NAS bu kuralın sadece bir ayağıdır.
Ölçeklenme: bugünü değil üç yılı düşünün
Depolama ihtiyacı beklenenden hızlı büyür. Özellikle kamera kaydı, CAD dosyaları ve taranmış evrak tutan işletmelerde yıllık büyüme çift haneli olur.
Satın alma anında sorulması gereken sorular:
- Kaç boş disk yuvası kalıyor?
- Mevcut diskleri değiştirmeden kapasite artırılabiliyor mu?
- Cihaz ek genişleme ünitesi kabul ediyor mu?
- Üretici bu modele kaç yıl daha yazılım güncellemesi verecek?
Son madde önemsiz görünür ama değildir. Güncelleme almayan bir depolama cihazı, birkaç yıl içinde ağınızdaki en zayıf halkaya dönüşür.
Gözden kaçan üç kalem
Elektrik. Kesintisiz güç kaynağı (UPS) olmadan çalışan bir depolama cihazı, ilk ciddi elektrik kesintisinde veri kaybı riski taşır. UPS'in cihazla haberleşip düzgün kapanma komutu verebilmesi gerekir.
Sıcaklık. Diskler ısıya duyarlıdır. Havalandırması olmayan bir dolaba konan cihazın disk ömrü belirgin şekilde kısalır.
İzleme. Bir disk bozulduğunda haberiniz olmuyorsa, RAID'in koruması ikinci disk bozulana kadar sürer. Sonrasında her şey biter. Arıza bildirimi kurulmamış bir RAID, güvenlik hissi veren ama korumayan bir yapıdır.
Özet
NAS ve sunucu rakip değil, farklı işlerin araçları. Birçok işletmede ikisi birlikte kullanılır: uygulamalar sunucuda çalışır, yedekler NAS'a alınır.
Doğru soru "hangisi daha iyi" değil, "önümüzdeki üç yılda bu sistemde ne çalışacak" sorusudur. Bu soruya net cevap verilmeden yapılan alım, neredeyse her zaman ikinci bir alımla sonuçlanır.
Kurumunuz için hangisinin uygun olduğundan emin değilseniz, mevcut yapınızı yerinde inceleyip ihtiyacınızı çıkarıyoruz. Sunucu ve NAS sistemleri hizmetimizi inceleyin ya da ücretsiz keşif talep edin.